Washington Suriye için daha kararlı olmak zorunda… Koordinasyon yeterli değil “İsrail’i Islah Mekanizması” gerek…

Bu hafta İsrail, Türkiye sınırına çok yakın bir bölgedeki Ebu Zuhur Askeri Havaalanı’na artarda saldırılar gerçekleştirdi. Havaalanı Kilis Öncüpınar Sınır Kapısı’na kuş uçuşu 75 kilometre, Hatay’a ise karadan yaklaşık 145 kilometre kadar yakın bir mesafede yer alıyor. Şam ve Ankara’dan gelen ilk tepkilerin yanında, ABD’nin Ankara Büyükelçisi, Irak ve Suriye Özel Temsilcisi Tom Barrack’da eş zamanlı bir açıklama yaptı. Saldırıların “Bölgesel istikrara katkıda bulunmadığını ve gereksiz bir tırmanmaya yol açmasından endişe duyduklarını” belirtti. Barrack bu açıklamayı yaptığı saatlerde Suriye Dışişleri Bakanı Esad Şeybani ile İstanbul’da görüşme halindeydi. Görüşmelerde ABD’nin Suriye’ye dönük yaptırımlarının kaldırılması ve ülkenin ekonomik olarak yeniden imar ve inşasının detayları görüşülüyordu. Aynı gün ve saatlerde soykırımcı Netanyahu’nun misafiri ise ABD Başkanı Donald Trump’ın damadı ve danışmanı Jared Kushner’di. Kushner Mısır Devlet Başkanı Sisi ve Hamas heyeti Gazze Barış Planı’nın ikinci aşamasını görüşmek üzere yaptığı temaslarının ardından Washington’a dönmeden önce İsrail’e gitti.

Suriye’de Esad sonrası dönemde Ahmet el-Şara yönetimindeki yeni hükümetin uluslararası sisteme siyasi ve ekonomik bakımdan entegrasyonu, Sezar Yasası ile yaptırımların kaldırılması Trump yönetiminin başından bu yana verdiği olumlu sinyaller. Yeni Suriye’nin egemenlik ve toprak bütünlüğünün önündeki en büyük engel olan terör örgütü PKK’nın ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı desteği ile kurulan uzantıları da lağvedilip sisteme dahil ediliyor. Suriye’yi “terörü destekleyen ülkeler” listesinden çıkaran Trump, Şara yönetimini bölgesel istikrarın teminatı olarak gördüğünü her fırsatta ifade ediyor. Bu dönemin bir sonucu olarak neredeyse 15 yılı aşkın süredir Suriye topraklarındaki ABD askeri varlığı bu yılın Nisan ayında son buldu.

Gelinen noktada, Suriye’de adeta okyanusu geçen Washington soykırımcı İsrail yüzünden bir kez daha boğazda/derede boğulmayı göze alır mı? Hem de İran’daki savaş zayiatı karşısında halâ somut bir kazanım elde edememiş, bölgedeki müttefikleri ile gün be gün bu yüzden gerilim yaşıyorken? Bu minvalde sadece Ankara ve Şam için değil Washington için de İsrail’in son havaalanı saldırısı bir kınama ile geçiştirilemeyecek kadar ciddi. Ekim ayında seçimlere gidecek olan ve siyaseten eceli gelen Netanyahu’nun azgınlığının herkes farkında. Kaldı ki üst düzey Amerikalı yetkililer de Axios haber ajansına Suriye’ye yönelik son saldırıların İsrail’deki seçimlerden kaynaklandığını, İsrail’in ABD’nin Gazze, Suriye, Lübnan’da için kurulan koordinasyon mekanizmalarını uygulamayı reddettiğini aktarmış. Trump, son günlerde yaptığı bir açıklamada İsrail’deki seçimlerin dışında kalmayı tercih edeceğini ancak bir adayı destekleyebileceğini bu kez Netanyahu’nun ismini vermeden söyledi. Trump’ın gerginliği her halinden belli olan ilişkileri kasım ayındaki kendi seçimlerine kadar idare ettiği anlaşılıyor. Ancak karşısında kendisine sürekli kaybettiren, ağzından salyalar akarak etrafa saldıran bir profil var. Kaldı ki Suriye’deki havaalanına Türk birliklerinin Halep yakınlarındaki bir hava üssüne konuşlandığı iddialarını bahane göstererek gerçekleştiriyor. Rasyonalitesini kaybetmiş, gözü dönmüş bir İsrail.

ABD büyükelçisi Barrack saldırılar karşısında sağduyunun kazandığını söylese de ne denli kritik bir süreç yaşandığının belli ki farkında. Türkiye bunu kendisine ilerleyen bir tehdit görerek İsrail’e çok meşru bir biçimde karşılık verebilirdi. Dahası İsrail’in yıllardır süren Golan Tepeleri işgali ve saldırıları karşısında Suriye’nin kendisini egemen bir devlet olarak meşru müdafaa ve karşılık verme hakkı var.

İsrail’e en net mesajlar geçtiğimiz hafta Dışişleri Bakanı Hakan Fidan’ın Mısır ziyaretinde ve Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın El Cezire’ye verdiği mülakatta verildi. Gazze başta olmak üzere bölgedeki kan ve gözyaşının bir numaralı müsebbibi olan İsrail’in bu statükosu daha fazla devam etmeyecek. Buna izin verilmeyecek. Türkiye Gazze’deki soykırımın sona ermesi, Suriye’nin egemenliği, toprak bütünlüğü, istikrarı ve güvenliğinin en önemli teminatı. ABD’nin de bu konuda mutabık olduğunu görüyoruz. Ancak bu mutabakatın sözde kalmaması gerekiyor. Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın yine bugünlerde ABD Başkanı Trump ile yaptığı telefon görüşmesinde de hem Gazze hem İran merkezli konularda Türkiye’nin diplomatik alanda barışın tesisi için arabuluculuğuna devam edeceği ve sorumluluk almaya devam edeceği aktarıldı. Bir yandan barışı tesis eden, bölgede güvenlik teminatı olan bir Türkiye diğer yanda her fırsatta onu hedef alan bir İsrail.

İsrail’in bu azgın, zehirli ve patolojik siyasetinin tüm insanlığa verdiği zarar ve dünyayı getirdiği yer ortada. En başta Washington’un bunun için bir ıslah mekanizması oluşturması gerekiyor. Zira Barrack’ın önerdiği üzere İsrail’in “olası saldırılarını” önlemek için bir koordinasyon merkezi kurmak bu patolojiye sahip bir tehdit unsuru için yeterli ve gerçekçi bir cevap değil.

Tüm bu süreç içerisinde Terörsüz Türkiye, Terörsüz Bölge sürecinin ne kadar anlamlı ve vakitli olduğu bir kez daha görülüyor. Süreç olgunlaşıyor. İtidalli ve muvazeneli iyimserlik sürüyor. Önümüzdeki dönem bu sürecin daim kılınması adına terör ve kaosun bölgedeki en büyük sponsorlarına karşı daha caydırıcı hamleler yapılmasını gerektiriyor. Her kim bölgede barışı ve istikrarı murad ediyorsa bunun için daha somut adım atmalı.