Tüketici Güven Endeksi ve beklentilerin çıpalanması

Geçtiğimiz Perşembe günü TÜİK, Şubat ayına ilişkin Tüketici Güven Endeksi sonuçlarını açıkladı. TÜİK’İn Merkez Bankası ile işbirliği içinde yürüttüğü Tüketici Eğilim Anketi sonuçlarından hesapladığı endekse göre Tüketici Güveni Ocak ayında 81,0 iken Şubat ayında %1,4’lük bir artışla 82,1’e yükseldi.

Tüketici güven endeksinin alt kırılımlarına baktığımızda mevcut dönemde hanenin maddi durumu bir önceki aya göre 0,8 puan artarak 65,6 oldu. Gelecek 12 aylık dönemde hanenin maddi durum beklentisi ise %3,1’lik artışla 83,1’e çıktı. Ankete katılanların gelecek 12 aylık dönemde ekonomik durum beklentisi de %0,3 artarak 79,3’e yükseldi. Diğer yandan gelecek 12 aylık dönemde dayanıklı tüketim mallarına harcama yapma düşüncesi de %1 artmış ve uzun süre sonra ilk kez 100 seviyesini aşarak 100,3’e çıkmış. (100 eşik değer)

Diğer yandan ankete katılanların verdiği yanıtlardan ortaya çıkan bir diğer önemli sonuç da son 2 aydır tasarruf etme eğiliminde belirgin bir düşüş olması. Açıkçası bu dezenflasyon programı açısından önemli bir handikap oluşturuyor zira yine anket katılımcılarının gelecek 3 aylık dönemde tüketimin finansmanı için borç kullanma ihtimalinin de yükseldiğini görüyoruz.

Özetle tüketici güven endeksinin yükselmesi algısal olarak iyi sonuçlar üretiyor olsa da alt kırılımlara baktığımızda dezenflasyon programı ile uyumsuz bazı veriler ürettiğini de not edelim. Bu veriyi destekleyen bir diğer önemli gelişmeyi de BDDK verilerinden yola çıkarak hesaplıyoruz. BDDK verilerine göre; tüketici kredilerindeki büyüme hızı (13 haftalık, yıllıklandırılmış ve kur etkisinden arındırılmış) %48,7 ile son 1,5 yılın zirvesinde.

Gelelim beklentilerin çıpalanması meselesine. Perşembe günü Merkez Bankası’nın blog sayfasında yayımlanan “Para politikası ve beklentilerin çıpalanması” başlıklı çalışmanın bulguları sürdürülmekte olan sıkı para politikasının enflasyon beklentilerinin seviyesi ve dağılımını iyileştirdiğine işaret ediyor. Sıkı para politikasının uygulanmaya başlaması ile beklentiler ile gerçekleşme arasındaki sapma azalırken oynaklık da düşüyor. Ayrıca sıkı para politikası ile beraber enflasyonun yayılımında da belirgin bir düşüş başlamış görünüyor.

Elbette tüm bu teknik çalışmalar uygulanan politikaların etkilerini ölçmek ve gelişmelerin yönünü tayin etmek açısından son derece önemli. Bu ve benzeri veriler konuya teknik olarak hâkim olanların işini kolaylaştırıyor. Ancak hem tüketim yapan bireylerin hem de fiyatlama davranışlarında bulunanların esas ölçütü hissettiği fiyat hareketleridir. Bu bakımdan enflasyonun yıllık bazdaki düşüşünün yanı sıra aylık bazdaki gelişmeler de büyük önem taşıyor. Yani vatandaşın kendi tüketim alışkanlıklarında karşı karşıya kaldığı fiyat artışları ile açıklanan verilerin arasındaki makasın daralması sadece teknik olarak değil aynı zamanda algısal olarak da kritik öneme sahip.