Sokak köpeklerinde son durum: Yetmez ama evet!

1 Temmuz günü Ankara Valimiz Yakup Canbolat’ın yaptığı “Ankara’daki 52 bin sahipsiz sokak hayvanının toplanması çalışmalarında bugün itibariyle 52 bin sayısına ulaşılmıştır” açıklamasının ardından canlı yayında “Türk’ün çocuğunun canı kıymetli değil de NATO’nun subayının paçası mı kıymetli?” dedim.

Epeyce ilgi çeken bu cümlelerimden sonra İçişleri Bakanlığı ile bir iki görüşme yaptım, sağ olsunlar talebim üzerine bazı bilgi notları da gönderdiler bana. Birazdan o bilgileri vereceğim elbette ama önce Ankara Valimizin açıklaması ile ilgili bir iki cümle kurmam lazım.

Malumdur ki “başarılı kamu iletişimi”nin başat şekil şartlarından biri, belki de birincisi “doğru zamanlama”dır. Vali Canbolat’ın 2024’ten bu yana süren sahipsiz sokak hayvanı toplanması işinde hedefe ulaşıldığı bilgisini kamuoyuna duyurmak için 1 Temmuz gününü -yani NATO zirvesine sayılı günler kalayı- belirlemesi, bu iletişimin biz vatandaşlar için değil de NATO zirvesindeki misafirler için yapıldığı izlenimini doğurur. Canbolat’ın kastının bu olup olmaması ise o noktada önemini yitirir. Bu önemini yitirme durumu da benim gibi sahipsiz sokak hayvanları meselesini “açık yara” olarak kabul eden birine “Türk’ün çocuğunun canı kıymetli değil de NATO subayının paçası mı kıymetli?” sorusunu sordurur. Dolayısıyla açıklıkla söylemek isterim ki Ankara Valiliği’nin ortaya koyduğu güzel iş, iletişimde zamanlama yanlışlığına kurban gitmiş.

İşin burasını böylece anlattıktan sonra geleyim bilgi notlarından öğrendiklerime.

İçişleri Bakanı Mustafa Çiftçi’nin “sahipsiz sokak hayvanları konusunda mevcut yasaları sonuna kadar uygulayıp ilgilileri de sonuna kadar çalıştırmak” konusundaki iradesi çok net. Önceki dönemde bu hususta sıklıkla gördüğümüz “mış gibi yapmak” alışkanlığı rafa kalkmış görünüyor. Bakanlık verilerine göre an itibariyle 81 ilimizin 65’inde sahipsiz olarak bildirilmiş sokak hayvanlarının toplanması işinde sona gelinmiş durumda. Bu da kabaca 1 milyon sahipsiz sokak köpeğine karşılık geliyor.

Yalnız bu “sahipsiz olarak bildirilmiş” işinde şöyle bir durum var. Dünya Sağlık Örgütü diyor ki: “Türkiye’deki sahipsiz sokak köpeği sayısı 3,5 milyon.” Şu ana kadar İçişleri Bakanlığı’na sahipsiz olarak bildirilen köpek sayısı ise maksimum 1,5 milyon. Yetkililerin bu 2 milyon köpekle ilgili bir açıklama yapması gerekir tabii. Orada rakam bazında bir belirsizlik, bir tutarsızlık görünüyor.

Aslında bazı CHP’li ve DEM’li belediyelerin sahipsiz sokak hayvanları konusunda valiliklerle koordine olmaması, hatta süreci yokuşa sürüp “yasaya uymayacaklarını” beyan etmeleri bu işi gereğinden fazla uzatmış görünüyor. Ancak Bakanlık, meselenin üzerinde hassasiyetle duruyor artık anladığımız ve gördüğümüz kadarıyla. Partisine bakmadan ihmali olana açıyor soruşturmayı ve gereğini yapıyor.

Bir başka veri de şu. Kanundan önce 322 adet olan barınak sayısı bu senenin sonunda yaklaşık 850 adedi çıkacakmış.

Fakat bu işin ek yeri de şurası. Barınaktaki 1 milyon köpeğin bakımı dediğimiz şey uzmanlar tarafından “ayda 3.500 ila 5.000 lira” olarak açıklanıyor. Bu ekonomik yükü azaltmanın bir yolu olarak İçişleri Bakanlığı yemek artıkları, market, fırın ve şarküterilerden toplanan gıdalarla günde 30 ton mama üretmeye başlamış. İnşallah tez vakitte üretim artar ve bir model olarak yaygınlaşır. Zira esasen “mama lobisi” dediğimiz şebekenin önü bu ve benzeri işlerle ne kadar çabuk kesilirse sahipsiz sokak köpekleri meselesindeki “açık yara” da o denli hızla iyileşir.

Niçin “Yetmez ama evet!” dediğim yere de geleyim. Sahipsiz sokak hayvanları meselesini “kamuoyunda sesini daha çok çıkaran kesime göre” ve Türk usulü çözmek yerine merkez Avrupa’nın senelerdir oluşturduğu kesintisiz proseslerle çözmemiz gerekirdi. Bunun için de hâlâ çok geç değil. İçişleri Bakanı Mustafa Çiftçi’nin ortaya koyduğu irade belki bizi bu faza da ulaştırır.