Türkiye Yüzyılında Kırıkkale Ünüversitesi için bir model önerisi

Üniversitelerin bulunduğu ekosistem gelişmenin yönünü ve ivmesini belirlemektedir. Türkiye’nin “Türkiye Yüzyılı” ve “Terörsüz Türkiye” hedefleri doğrultusunda özellikle yerli ve millî savunma sanayiinde yaşanan büyük dönüşüm, Kırıkkale için tarihî bir fırsatı ortaya çıkarmaktadır. Bu düşünceden hareketle 28 Şubat döneminin baskıcı atmosferinden etkilenmiş olmasına rağmen Türkiye’nin bürokrasisinde ve yönetim mekanizmalarında önemli görevler üstlenen bürokratları bünyesinden çıkaran Kırıkkale Üniversitesi özelinde bir vizyon önerisinde bulunmaya çalışacağız.

Terörsüz Türkiye” hedefleri doğrultusunda yerli ve millî savunma sanayii

Günümüz yükseköğretim anlayışında üniversiteler, yalnızca eğitim veren ve teorik bilgi üreten kurumlar olmaktan çıkmış; bulundukları şehirlerin ve bölgelerin ekonomik, sosyal ve teknolojik dönüşümüne öncülük eden stratejik merkezlere dönüşmüştür. Nitelikli bilimsel üretim, bölgesel dinamiklerle güçlü iş birliği, ihtisaslaşma ve küresel rekabet gücü, yeni nesil üniversitelerin temel başarı ölçütleri hâline gelmiştir. Bu çerçevede Kırıkkale Üniversitesinin de mevcut fiziki ve akademik birikimini Türkiye’nin stratejik hedefleriyle bütünleştiren yeni bir vizyona yönelmesi gerektiğini düşünüyorum.

Cumhuriyet döneminden itibaren stratejik sanayi altyapısına sahip olan Kırıkkale; MKE, ROKETSAN, TÜPRAŞ, F-16 ve SİHA mühimmat üretim ve dolum tesisleri ile Türkiye’nin ilk ve tek Silah İhtisas Organize Sanayi Bölgesi gibi önemli kuruluşları bünyesinde barındırmaktadır. Ancak bir şehrin yalnızca üretim tesislerine sahip olması, onu küresel ölçekte bir teknoloji merkezi hâline getirmek için yeterli değildir. Bu sanayi altyapısını bilimsel bilgi, Ar-Ge, nitelikli insan kaynağı ve teknoloji transferiyle besleyecek güçlü bir üniversite yapılanmasına ihtiyaç vardır. Kırıkkale Üniversitesinin gelecekte üstlenmesi gereken temel rol de burada ortaya çıkmaktadır.

1992 yılında kurulan Kırıkkale Üniversitesi, kuruluş döneminde yalnızca bölgesel bir eğitim kurumu olma hedefiyle değil; Türkiye’nin tarihsel ve kültürel değerlerine bağlı, çağı okuyabilen, sivil ve bağımsız bir aydın kuşağı yetiştirme iddiasıyla yola çıkmıştır. Üniversite, bu duruşu nedeniyle 28 Şubat döneminin baskıcı atmosferinden etkilenmiş ve uzun süreli bir içe kapanma yaşamıştır. Buna rağmen o dönemde yetişen ve kurumun idealist ruhunu taşıyan birçok isim, 2000’li yıllardan itibaren Türkiye’nin bürokrasisinde ve yönetim mekanizmalarında önemli görevler üstlenmiştir. Bu yönüyle üniversitenin geçmişi, bilimsel birikimin yanı sıra devlet tecrübesi ve dirençli insan kaynağı bakımından da önemli bir miras taşımaktadır.

Bugün ise üniversitenin niceliksel gelişiminin büyük ölçüde tamamlandığı görülmektedir. 30 bini aşkın öğrencisi, 1.200’ü aşkın akademik personeli ve 1.700’ü aşkın idari personeliyle Kırıkkale Üniversitesi önemli bir kurumsal büyüklüğe ulaşmıştır. Sağlık, mühendislik, doğa bilimleri, sosyal bilimler ve sanat alanlarındaki geniş program çeşitliliği; ayrıca Kırıkkale’nin 43 ili Ankara’ya bağlayan stratejik konumu ve sağlık altyapısı, üniversiteye güçlü bir bölgesel merkez olma imkânı sağlamaktadır. Bununla birlikte, aynı dönemde kurulan üniversiteler arasında beklenen ölçüde farklılaşamaması ve ulusal-uluslararası sıralamalarda potansiyeliyle uyumlu bir konuma ulaşamaması, bundan sonraki dönemde nicelikten niteliğe geçişi zorunlu kılmaktadır.

Bu nedenle Kırıkkale Üniversitesi açısından yeni hedef; daha fazla bina, bölüm veya öğrenci sayısından ziyade bilimsel üretkenlik, yüksek nitelikli yayın, dış kaynaklı Ar-Ge projeleri, patent ve ticarileşme, uluslararasılaşma, akreditasyon ve teknoloji transferi olmalıdır. THE, QS ve URAP gibi uluslararası sıralamaların kriterleri yalnızca birer prestij göstergesi değil, üniversitenin gelişim alanlarını belirleyen stratejik hedefler olarak değerlendirilmelidir. Mevcut durum bir başarısızlık olarak değil, kurumun ulaştığı olgunluk seviyesinden sonra gerçekleştirmesi gereken doğal bir “niteliksel sıçrama” ihtiyacı olarak görülmelidir.

Sıçramanın en güçlü ekseni savunma sanayii odaklı ihtisaslaşma olmalıdır

Bu sıçramanın en güçlü ekseni ise savunma sanayii odaklı ihtisaslaşma olabilir. Kırıkkale’deki sanayi kuruluşları üniversite açısından dış paydaşlar olmaktan çıkarılarak doğrudan akademik ve bilimsel çalışma alanları hâline getirilmelidir. Üniversite, savunma sanayii ekosisteminin bir Ar-Ge laboratuvarı gibi çalışmalı; fakülteler kendi uzmanlıklarını bu stratejik alana yönlendirmelidir. Mühendislik Fakültesi balistik, mühimmat, malzeme teknolojileri ve otonom sistemlerde; Hukuk Fakültesi savunma tedarik hukuku ve sektöre özgü hukuki alanlarda; İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi ise savunma ekonomisi, finansmanı ve stratejik yönetim konularında uzmanlaşabilir. Böylece üniversite, Türkiye’nin “Savunma Sanayii Odaklı İlk İhtisas Üniversitesi” olma iddiasını taşıyabilecek özgün bir kimliğe kavuşabilir.

Vizyonun başarısı büyük ölçüde yeni yönetim anlayışına bağlıdır

Bu vizyonun başarısı ise büyük ölçüde yeni yönetim anlayışına bağlıdır. Önümüzdeki rektörlük ataması bu nedenle sıradan bir idari görev değişimi değil, Kırıkkale Üniversitesinin gelecek on yıllarını belirleyebilecek stratejik bir fırsat olarak değerlendirilmelidir. Yeni yönetim; yalnızca akademik unvana değil, yükseköğretim sistemini bütüncül biçimde yönetme yeteneğine, uluslararası sıralama ve akreditasyon süreçleri bilgisine, dış fon ve proje yönetimi tecrübesine, devlet bürokrasisiyle koordinasyon becerisine ve sanayi ile akademiyi aynı hedefte buluşturabilecek liderlik kapasitesine sahip olmalıdır. Üniversitenin ihtiyacı, “bilim insanı derinliği” ile “devlet adamı vizyonunu” birleştiren, liyakat ve ehliyeti esas alan bir yönetim modelidir.

Dönüşümün sürdürülebilirliği finansman ve paydaş katılımı da güçlendirilmelidir

Bu dönüşümün sürdürülebilirliği için finansman ve paydaş katılımı da güçlendirilmelidir. Yükseköğretim Kanunu’nda öngörülen Danışma Kurulu; ildeki mülki ve idari yöneticiler, iş dünyası, siyaset temsilcileri, Kırıkkaleli bürokratlar ve savunma sanayii şirketlerinin katılımıyla, üniversitenin stratejik yönünü belirleyen etkin bir istişare mekanizmasına dönüştürülebilir. Bunun yanında Kırıkkale Üniversitesi Vakfının daha aktif kullanılması; öncelikli araştırmaların, akademik projelerin ve şehrin ihtiyaçlarına yönelik çalışmaların daha esnek biçimde desteklenmesine imkân verecektir.

Sonuç olarak Kırıkkale Üniversitesi; tarihsel birikimi, güçlü fiziki altyapısı, yetişmiş insan kaynağı, Ankara’ya yakınlığı ve Türkiye’nin en önemli savunma sanayii merkezlerinden birinin içinde bulunması sayesinde benzersiz bir fırsata sahiptir. Yapılması gereken, bu dağınık potansiyeli ortak bir stratejik hedef etrafında birleştirmektir. Savunma sanayiine dayalı misyon farklılaşması; üniversitenin bilimsel performansını ve uluslararası görünürlüğünü artırırken Kırıkkale’yi de yerli ve yabancı öğrenciler, araştırmacılar ve teknoloji yatırımları açısından bir çekim merkezine dönüştürebilir. Böylece Kırıkkale Üniversitesi, yalnızca eğitim veren bölgesel bir kurum olmaktan çıkarak Türkiye’nin stratejik hedeflerini bilimsel bilgiyle destekleyen, sanayi ile bütünleşmiş ve uluslararası ölçekte rekabet eden gerçek bir “akademik üs” hâline gelebilir. Bizden bu kadar.