Dağılmış bir arşivin izinde

Nezih Uzel’in çok yönlü kişiliğini ve geride bıraktığı kültürel mirası yeni kuşaklara aktarmayı amaçlayan “Nezih Uzel Kitaplığı”, Ketebe Yayınları bünyesinde yayımlanmaya devam ediyor. Projenin derleyicisi Melih Sadık Küçüker’in Uzel’in dağılmış arşivinden yola çıkarak yürüttüğü çalışmalar sonucunda, bugüne kadar üç kitap okurla buluştu.

Seride yayımlanan “Dersaadet’ten İstanbul’a”, “Bir Cumhuriyet Mevlevîsi” ve “Radyo’da Bir Gün”, Uzel’in hayatının ve entelektüel dünyasının farklı yönlerini ortaya koyuyor. Küçüker, beş kitap olarak tasarlanan projenin henüz tamamlanmadığını, yayımlanmayı bekleyen yeni malzemelerin de bulunduğunu ifade etti.

SOHBET KÜLTÜRÜNÜN SON TANIKLARINDAN BİRİ

Küçüker’in Nezih Uzel’e ilgisi, Uzel’in vefatından birkaç yıl sonra Murat Bardakçı’nın hazırladığı Tarihin Arka Odası programını izlemesiyle başlamış. Uzel’in hatıraları ve özellikle İstanbul’un musiki, tasavvuf ve kültür çevrelerine ilişkin anlatıları dikkatini çekmiş. Uzel’i, yüzyıllar içerisinde şekillenerek nesilden nesle aktarılan bir sohbet kültürünün son tanıklarından biri olarak değerlendiren Küçüker, onun anlatılarının yakın tarih kitaplarında kolaylıkla karşılaşılabilecek bilgilerden farklı olduğunu vurguladı.

Uzel’in vefatının ardından kütüphanesi ve arşivinin bütünlüğünün korunamaması ise bu kültürel mirasın önemli bölümünün sahaflara ve mezatlara dağılmasına yol açıyor. Kitaplar, evraklar, fotoğraflar, notalar, mektuplar ve kişisel belgeler farklı koleksiyonlara savrulurken, Küçüker de bu malzemelerin izini sürerek, Uzel’in hayatını doğrudan kendi bıraktığı izler üzerinden araştırma imkânına kavuşuyor. Küçüker’in Uzel üzerine çalışmaları, Sultantepe Özbekler Tekkesi araştırmasıyla daha kapsamlı bir boyut kazanıyor.

ÜÇ KİTAP, ÜÇ FARKLI NEZİH UZEL

Küçüker, arşiv üzerinde çalıştıkça Nezih Uzel’in yalnızca Özbekler Tekkesi veya tasavvuf musikisi üzerinden değerlendirilemeyecek kadar çok yönlü bir isim olduğunu fark ettiğini söylüyor. Gazetecilik, musiki, fotoğraf, seyahat, İstanbul’un tekke ve sanat çevreleriyle ilişkileri ve sohbet kültürü, Uzel’in biyografisini çok katmanlı hâle getiriyor.

Serinin ilk kitaplarından “Dersaadet’ten İstanbul’a”, Uzel’in 1987-1993 yılları arasında kaleme aldığı köşe yazılarından oluşuyor. Kitapta İstanbul, yalnızca mimarisi ve semtleriyle değil; insanları, sesleri, yaşam biçimleri ve gündelik hayatı üzerinden işleniyor.

“Bir Cumhuriyet Mevlevîsi” ise Uzel’in tasavvuf, Mevlevîlik, musiki ve geleneksel kültür çevreleriyle ilişkisini öne çıkarıyor. “Radyo’da Bir Gün” kitabında ise Uzel’in müzisyen kimliği ve TRT’nin dönüşümüyle birlikte Türk musikisinin kurumlar içerisindeki var olma mücadelesi ele alınıyor.

Melih Sadık Küçüker

YAKIN DÖNEM İSTANBUL’UN HAFIZASI

Melih Küçüker, “Nezih Uzel Kitaplığı”nın beş kitaplık bir proje olarak tasarlandığını ve çalışmaların sürdüğünü belirtti. Serinin sıradaki kitabı ise Hafız Cevdet Soydanses’in hatıraları olacak. Bunun yanı sıra Küçüker, Uzel’in dağılmış arşivinden hareketle onun hayatının bütün yönlerini ele alan kapsamlı bir biyografi çalışmasını da okuyucuyla buluşturmayı hedefliyor.

Küçüker’e göre Nezih Uzel’in biyografisini yazmak yalnızca bir kişinin hayat hikâyesini ortaya çıkarmak anlamına gelmiyor. Uzel’in temas ettiği insanlar, mekânlar ve kültürel çevreler üzerinden yakın dönem İstanbul’unun kaybolmaya yüz tutmuş hafızasının izlerini sürmek de bu çalışmanın önemli bir parçasını oluşturuyor.

Hayat

İslâm’ın ilk öğretmeni Musab bin Umeyr’in hayatı dizi oluyor: Modern Çağrı geliyor

Hayat

Karahantepe'de insanlık tarihini değiştirecek izler: Binlerce yıllık sır gün yüzüne çıkıyor

Hayat

Sıfır Atık hareketi sanatla buluştu: 'Atığın Hikayesi' sergisi ziyarete açıldı