Suriye Hakkında Her Şey: Kadim coğrafyaya dair neler biliyoruz?

21:51, 10/01/2025, CumaG: Güncelleme: 21:09, 12/01/2025, Pazar

Yeni Şafak

Yeni Şafak Haberlerini Daha Sık Gör: Tıkla ve Google'da Favorilere Ekle!

Suriye Hakkında Her Şey: Kadim coğrafyaya dair neler biliyoruz?

14 farklı kaynaktan edinilen bilgilerle güncel Yeni Şafak dosyası: Suriye Hakkında Her Şey

Ülkedeki milli güçlerin 8 Aralık 2024'te Şam'a girip Baas rejimini devirmesinin ardından bölgede yeni bir süreç başladı. Siyasi ve askeri birliği sağlamak adına çalışmalar başlatan yeni Suriye yönetimi, kuzeydoğudaki Rakka, Haseke (Hasiçi) ve Deyrizor şehirlerini işgal eden PKK/YPG terör örgütüne Türkiye ile birlikte son ikazlarını verdi. Peki, Türkiye başta olmak üzere tüm dünyanın dikkatini üzerine çeken bu coğrafya hakkında neler biliyoruz? İşte Suriye hakkında her şey...

Bölgede hızla değişen siyasi ve askeri durumlar
karşısında insanların en çok merak ettiği hususlardan birisi de Suriye'nin detaylı bir izdüşümü.

Etnik yapı ne durumda,
kaç dil konuşuluyor, dini-mezhepsel harita nasıl,
Türkmenler hangi bölgelerde yaşıyor ve benzeri soruların cevapları bu dosyamızda.

Suriye'nin bayrağı ne anlama geliyor?

Milli güçlerin Suriye İç Savaşı boyunca
kullandığı bayrak, 8 Aralık 2024'te Baas rejiminin resmen yıkılmasının ardından ülkenin tek ve değişmez bayrağı
olarak seçildi.

Yeşil, beyaz, siyah şeritlerden oluşan
ve beyaz renk üzerine üç kırmızı yıldızın
resmedildiği bu bayrak, I. Dünya Savaşı'nın akabinde Levant'ı işgal eden Fransızlara karşı direnişin
de sembolüydü.

1932'de
Suriye Cumhuriyeti'nin (Birinci Suriye Cumhuriyeti) kurulmasının ardından ülke yönetimince
bu bayrak benimsenmişti.

1958-1961 yılları arasında, yukarıdaki görselde 'eski' olarak adlandırdığımız bayrak kullanıma alındı. Sebebiyse Suriye'nin Mısır'la birleşerek Birleşik Arap Cumhuriyeti'ni
kurmasıydı.

Üç yıl süren
birleşmenin ardından Suriye bu siyasi ittifaktan ayrıldı ve bayrak yeniden yeşile döndü.
1980'den 2024 Aralık'ına kadar Baas taassubuna
giren ülkede çift yıldızlı bayrak
kullanıldı.

Yani Suriye'nin asıl bayrağı,
1932'de ilk cumhuriyetin kurulmasının ardından seçilen ve günümüzde de yeni Suriye Hükümeti'nin benimsediği yeşil renkli bayrak.

Suriye'nin komşuları kim?

Ülkenin kuzeyinde Türkiye,
doğusunda Irak, batısında Lübnan, güneyinde Ürdün, güneybatısında ise Filistin bulunuyor.

Hem Türkiye'nin hem de Suriye'nin en uzun kara sınırları 911 kilometre ile birbirlerine.
Suriye'nin en uzun ikinci sınır komşusu
olarak ise 599 kilometre ile Irak geliyor.

Suriye'nin kaç şehri var?

Ülkede 14 şehir bulunuyor.
Kuzeyinde başlıca Halep, İdlib, Hama ve Rakka şehirlerinin bulunduğu Suriye'nin doğusunda ise Haseki (Hasiçi) ve Deyrizor şehirleri yer alıyor.

Başkent Şam ve çevresinde
ise Şam Kırsalı, Humus, Süveyda, Dera ve Kuneytra şehirleri var.

Ülkenin denize erişimi olan iki şehri
ise Hatay'ın sınır komşusu Lazkiye ve güneyindeki Tartus.

Suriye'nin nüfusu ne kadar?

Araplar ülkenin ana unsuru olarak birinci sırada geliyor. Arapları ikinci sırayla Türkmenler ve sonrasında da Kürtler
takip ediyor.

Yüzde 1,6
orana sahip diğer bölümünde ise ülkenin Çerkes, Çeçen, Ermeni, Yunan
ve benzeri azınlık unsurları yer alıyor. Bu azınlıkların çoğu zamanla Araplaşmış
topluluklar.

Ülkenin Ocak 2025 itibarıyla güncel nüfusu 25 milyonu aşkın
olarak tahmin
edildiyse de ülkeye geri dönüşlerin artması ve resmi verilerin eksikliği
nedeniyle net bir şey söylemek henüz mümkün değil.

Suriye'de nüfusu en yoğun iller hangileri?

Ülkenin nüfus yoğunluğu haritasında beş şehir
başı çekiyor. Halep,
iki milyonu aşkın sakiniyle başkent Şam'dan dahi kalabalık
bir şehir.

Başkent Şam'ı ise sırasıyla Humus, Lazkiye ve Rakka şehirleri takip ediyor. Bu şehirlerin ülke ekonomisine katkıları
da hemen hemen nüfuslarıyla paralel oranda
seyrediyor.

Suriye'nin etnik yapısı nasıl?

Arapların
yüzdelik dilimde diğer etnik gruplara göre daha çok ve yaygın
nüfusa sahip olduğu haritada Türkmenler ve Kürtler de
yadsınamayacak kadar çoğunlukta.

Batı menşeli ve algı amaçlı hazırlanan diğer haritaların aksine
Yeni Şafak'ın hazırladığı bu haritada Dürzileri Araplardan ve Ezidileri Kürtlerden ayrıştırma gibi bir hataya düşmüyoruz.

Suriye'de Türkmen nüfusu ne kadar?

Özellikle Abbasi ve Emevi Halifelikleri döneminde bölgeye yerleşen Türkler
,
İslamiyet'in Arap Yarımadası'nın da dışına yayılmaya başladığı zamanlarda Suriye'nin birçok şehrinde
bulunuyorlardı.

Bölgedeki Türkmen varlığı Selçuklu, Memlüklü ve Osmanlı dönemlerinde
de artarak süregelmeye devam etti.

Özellikle

Halep, Bayır-Bucak (Lazkiye), İdlib, Rakka, Hama, Humus, Dera, Şam, Tartus ve Golan

bölgelerinde yaygın bir Türkmen nüfus yaşıyor, ayrıca ülkenin yüzde 16,3'lük büyük bir kesimini
oluşturuyorlar.

Suriye'de hangi diller konuşuluyor?

Ülkedeki nüfusun yüzde 98'i
aynı zamanda Arapça da biliyor. İyi eğitimli Suriyeliler, İngilizce ve Fransızcayı
akıcı bir şekilde konuşabiliyor.

Arapçadan sonra
en çok konuşulan diller ise Türkçe ve Kürtçe.
Diğer kategorisinde azınlıkların konuştuğu diller yer alıyor.

Birçok kaynakta Suriye'deki Türkmen nüfusun
3,5 ila 6 milyon arasında
olduğu, ancak Baas rejiminin Arap sosyalizmini körükleyen baskı politikaları
nedeniyle büyük bir kısmının artık Türkçe konuşamadığı
belirtiliyor.

İngiliz araştırmacı-yazar Prof. Dr. David Aikman,

The Mirage of Peace: Understand The Never-Ending Conflict in the Middle East

adlı kitabında, Suriye'de 2014 yılı itibarıyla
Türkçe konuşan en az 1,7 milyon Türkmen
olduğunu da ifade ediyor.

Suriye'de hangi lehçeler var?

Nüfusun neredeyse tamamının Arapça konuşabildiği ülkede üç farklı lehçe mevcut. Başkent Şam ve çevresinde
konuşulan Levant Arapçası,
Suriye'de en çok rastlanan lehçe.

Kürt nüfusun yoğun olduğu
bölgelerde daha çok Mezopotamya Arapçası
görülürken, ülkenin güneyinde ise Necid Arapçası
konuşuluyor.

Suriye'nin mezhepsel yapısı nasıl?

Arap, Kürt ve Türkmen nüfus,
ülkedeki Sünni çoğunluğu teşkil ediyor. Sünni Arapların yanı sıra Şii Araplar ve Hristiyan Araplar
da bulunuyor.

Nusayriler
daha çok Lazkiye ve Tartus
şehirlerinde yoğunlaşmış durumdayken, ülkenin güneyindeki Süveyda'da Dürziler,
Haseki'de ise Süryani ve Ezidiler
bulunuyor.

Ermeni nüfus Apostolik kilisesine tabi iken, Latinler ve Arap Hristiyanlar ise genellikle Katolik kilisesine
tabiler.

Suriye'de Sünniler hangi fıkhi mezhebe tabi?

Ülkedeki
Müslüman Araplar ve Kürtlerin çoğu
Şafii fıkhına tabi. Türkmenler ve geriye kalan Arapların
büyük bir kısmı ise Hanefi fıkhını benimsiyor.

Hanbeli ve Maliki fıkhına tabi Müslümanlar ise diğer Arap ülkelerine göre
çok daha az.

Suriye'de Şiiler hangi fıkhi mezhebe tabi?

Nusayriler Suriye'deki Şiilerin ana akımını oluştursa da bu mezhebi Şia'dan saymayan birçok görüş
mevcut.

Nusayrilik,
fıkhi meselelerin dışında itikat ve ibadat
hususlarında da Şia'dan oldukça ayrışıyor.

Aynı zamanda Nusayrileri Türkiye'deki Alevilerle bir tutmak
da ilahiyat ilimleri açısından münasip değil.

Suriye Diasporası

1967'deki Arap-İsrail Savaşı ve 2011-2024 yılları arasındaki Suriye İç Savaşı nedeniyle birçok Suriyeli
ülkesinden
göç etmek durumunda
kaldı.

Dünyanın farklı ülkelerinde Suriye kökenli vatandaşlar yahut mülteciler
bulunuyor.

Suriye'de terörle mücadele nasıl gidiyor?

Ahmed Şara önderliğindeki yeni yönetim,
Suriye'de mutlak bir merkezi yönetim istediklerini tekrarla belirtti. Ülkenin kuzeydoğusundaki
PKK/YPG terör örgütüne
asla özerklik verilmeyeceği de vurgulandı.

Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan da PKK/YPG terör örgütü için "Ya silah bırakırsınız ya da o silahlarla gömülürsünüz"
ifadelerini kullanarak operasyon mesajı verdi.

Ülkenin güneybatısındaki İsrail işgali ise
1967 Arap-İsrail Savaşı'ndan

bu yana 58 yıldır
devam ediyor.

Hicaz Demiryolu yeniden hayat bulacak

Osmanlı Sultanı II. Abdulhamid Han'ın asırlara meydan okuyan projesi
Hicaz Demiryolu'nun Hatay-Şam ayağı ihya edilecek.

Proje hakkında konuşan Ulaştırma ve Altyapı Bakanı Abdulkadir Uraloğlu, çalışmalara ivedilikle başlandığını
belirtti.